Meta phát triển mô hình AI mới tên “Avocado”, nhiều khả năng không còn mở nguồn

Chiến lược AI của Meta đang thay đổi mạnh mẽ. Sau nhiều tháng Mark Zuckerberg úp mở về việc không thể tiếp tục mở nguồn mọi mô hình AI, những tín hiệu đầu tiên của sự chuyển hướng đã xuất hiện. Nguồn tin từ Bloomberg và CNBC cho biết Meta đang phát triển một mô hình AI hoàn toàn mới, có tên nội bộ là “Avocado”, và mô hình này nhiều khả năng sẽ không được mở nguồn như các thế hệ Llama trước đây.

Theo các nguồn thạo tin, Avocado được xây dựng trong một nhóm nhỏ thuộc Meta AI Superintelligence Labs, với tên mã “TBD”. Nhóm này do Alexandr Wang, tân Giám đốc AI của Meta, dẫn dắt. Ông được biết đến là người ủng hộ việc phát triển mô hình AI đóng, trái ngược với định hướng mở rộng rãi mà Meta từng kiên định.

Mô hình dự kiến ra mắt vào năm 2026, trở thành bước ngoặt trong nỗ lực theo đuổi trí tuệ siêu nhân tạo (superintelligence) mà Zuckerberg đang thúc đẩy.

Những rắc rối quanh Llama 4 buộc Meta phải thay đổi?

Sự xuất hiện của Avocado không phải điều ngẫu nhiên. Trong nhiều tháng liên tiếp, Meta gặp hàng loạt trục trặc với dòng mô hình Llama 4.

Phiên bản mạnh nhất — Llama 4 “Behemoth” — bị trì hoãn kéo dài. Thậm chí, theo The New York Times, một số lãnh đạo cấp cao từng bàn đến khả năng tạm dừng hoặc hủy bỏ mô hình này. Không ít nhà phát triển bên ngoài Meta cũng tỏ ra thất vọng khi cho rằng các phiên bản Llama 4 hiện có không mang lại đột phá như kỳ vọng.

Điều này đối lập hoàn toàn với thời điểm Llama 2 và Llama 3 ra mắt và nhanh chóng được cộng đồng đón nhận nhờ khả năng tiếp cận miễn phí và nguồn mở.

Zuckerberg từng tuyên bố Meta sẽ “tiếp tục là người dẫn đường trong AI mở nguồn”, nhưng ông cũng thừa nhận rằng những mô hình cao cấp hơn, đặc biệt trong cuộc đua superintelligence, không thể mở một cách vô điều kiện vì lý do an toàn và cạnh tranh.

Nội bộ Meta AI biến động mạnh: tái cơ cấu, sa thải và sự ra đi của Yann LeCun

Cùng với sự thay đổi về mô hình phát triển, Meta cũng chứng kiến những biến động lớn trong đội ngũ AI:

• Một phần lớn lực lượng nhân sự của FAIR (nhóm nghiên cứu AI nền tảng) bị cắt giảm.

• Meta dồn hàng tỷ USD để xây dựng đội ngũ phát triển superintelligence.

• Yann LeCun, nhà khoa học trưởng về AI và là người bảo vệ mạnh mẽ cho triết lý mở nguồn, tuyên bố rời công ty.

LeCun nhiều lần phản đối mô hình đóng và lên tiếng hoài nghi về hướng đi LLM của ngành. Việc ông rời Meta được xem là dấu hiệu Meta đang bước vào giai đoạn mới — nơi mô hình đóng trở thành ưu tiên chiến lược.

Zuckerberg thay đổi lập trường vì áp lực cạnh tranh

Chỉ một năm trước, Zuckerberg còn viết một bản ghi nhớ dài khẳng định “AI mở nguồn là con đường phía trước” và thậm chí chỉ trích mô hình đóng của đối thủ. Nhưng theo Bloomberg, CEO Meta đang ngày càng lo ngại trước tốc độ phát triển của OpenAI, Google DeepMind và Anthropic.

Meta cũng tiết lộ rằng họ dự kiến sẽ chi 600 tỷ USD trong vài năm tới cho hạ tầng AI — mức đầu tư cho thấy cuộc đua trí tuệ nhân tạo đang trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết.

Avocado vì thế có thể trở thành lá bài quan trọng giúp Meta cạnh tranh trong phân khúc AI cao cấp, nơi mô hình mở nguồn không còn phù hợp với tốc độ đổi mới và yêu cầu bảo mật.

Avocado sẽ thay thế hay song hành với Llama?

Hiện vẫn chưa rõ vai trò của Avocado trong hệ sinh thái AI của Meta:

• Liệu Avocado là mô hình hoàn toàn mới hay là thế hệ nối tiếp Llama?

• Meta có tiếp tục phát triển Llama 4 hay chuyển trọng tâm sang Avocado?

• Avocado nhắm đến ứng dụng nào: chatbot, agent, AI tổng quát, mô hình đa phương thức hay hệ thống superintelligence?

Nhưng dù câu trả lời là gì, việc Meta nghiêng về mô hình AI đóng cho thấy công ty đang chuyển từ chiến lược “chia sẻ với cộng đồng” sang “tập trung sức mạnh để cạnh tranh trực tiếp”.

Và khi một ông lớn như Meta thay đổi đường đi, thị trường AI toàn cầu chắc chắn sẽ biến động theo.