Chính Phủ Nhật Bản Lên Tiếng Về Việc Sử Dụng AI "Nhại Lại" Phong Cách Ghibli: Không Vi Phạm Bản Quyền

Mới đây, Chính phủ Nhật Bản đã lần đầu tiên chính thức lên tiếng về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra hình ảnh có phong cách giống các bộ phim nổi tiếng của Studio Ghibli. Đây là một xu hướng mới đang bùng nổ trên mạng xã hội, được gọi là "Ghiblification". Chính phủ đã giải thích rõ ràng về những vấn đề liên quan đến bản quyền và phong cách sáng tạo, đồng thời làm rõ rằng hành vi này, nếu không sao chép trực tiếp tác phẩm gốc, không vi phạm bản quyền.

Hiện tượng Ghiblification và sự xuất hiện của công cụ AI

Ghiblification bắt đầu trở nên nổi bật sau khi OpenAI cập nhật chức năng tạo ảnh trên nền tảng ChatGPT vào tháng 3 năm 2025. Người dùng chỉ cần nhập yêu cầu "phong cách Ghibli", ngay lập tức AI sẽ tạo ra hình ảnh mang phong cách rất giống với các bộ phim của Studio Ghibli. Sự phát triển của công nghệ này đã thu hút sự chú ý của không chỉ những người đam mê nghệ thuật mà còn là cộng đồng mạng rộng lớn, gây ra cuộc tranh luận về bản quyền và sự sáng tạo trong ngành công nghiệp giải trí.

Phản hồi của Chính phủ Nhật Bản về vấn đề bản quyền

Trước câu hỏi của một nghị sĩ Nhật Bản về việc liệu việc sử dụng AI để tạo ra hình ảnh mang phong cách Ghibli có vi phạm bản quyền hay không, ông Nakahara – đại diện của Chính phủ Nhật Bản, đã đưa ra một phản hồi rõ ràng.

Theo ông, "Luật bản quyền không bảo vệ phong cách hoặc ý tưởng chung chung nếu chúng không mang tính biểu đạt sáng tạo cụ thể". Điều này có nghĩa là bản quyền không bảo vệ những ý tưởng chung chung như phong cách vẽ tranh, mà chỉ bảo vệ những yếu tố sáng tạo cụ thể như thiết kế nhân vật, cảnh phim, hay những tác phẩm có sự sáng tạo rõ rệt.

Ông cũng nhấn mạnh rằng trong trường hợp hình ảnh AI quá giống với bản gốc hoặc khi người xem có thể nhầm lẫn rằng đó là sản phẩm chính thức từ Ghibli, thì hành vi này có thể bị xem là vi phạm bản quyền, tùy thuộc vào đánh giá của tòa án.

Tính hợp pháp và các vấn đề liên quan đến việc thương mại hóa

Tin vui cho người sử dụng AI, theo giải thích của ông Nakahara, là việc tạo ra hình ảnh theo phong cách Ghibli sẽ không vi phạm bản quyền miễn là không sao chép nguyên mẫu từ các tác phẩm gốc một cách lộ liễu. Điều này có nghĩa là người sử dụng AI để tạo ảnh có thể tiếp tục thực hiện việc sáng tạo mà không gặp phải vấn đề pháp lý, miễn là không sao chép chi tiết từ các tác phẩm gốc của Ghibli.

Tuy nhiên, khi thương mại hóa những bức ảnh này hoặc sử dụng trong các dự án lớn, thì người sử dụng cần cẩn trọng. Việc "lấy cảm hứng" và "đạo nhái" có thể chỉ cách nhau một ranh giới rất mỏng. Chính vì vậy, nếu không cẩn thận, việc sử dụng AI trong các dự án thương mại có thể gặp phải vấn đề pháp lý về bản quyền.

Studio Ghibli chưa có tuyên bố chính thức

Mặc dù Chính phủ Nhật Bản đã lên tiếng về vấn đề này, Studio Ghibli – nhà sản xuất của những bộ phim huyền thoại như Spirited Away và My Neighbor Totoro – cho đến nay vẫn chưa đưa ra tuyên bố chính thức về xu hướng Ghiblification.

Tuy nhiên, Studio Ghibli nổi tiếng với việc bảo vệ hình ảnh thương hiệu của mình rất chặt chẽ. Hãng phim đã nhiều lần từ chối hợp tác thương mại với những sản phẩm không phù hợp với triết lý nghệ thuật của họ. Vì vậy, dù chưa có tuyên bố chính thức, có thể dự đoán rằng Ghibli sẽ theo dõi rất sát và có thể có hành động nếu cảm thấy bị xâm phạm quyền lợi liên quan đến thương hiệu của mình.

Tương lai của "Ghiblification" và sự sáng tạo

Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ AI, việc tạo ra hình ảnh theo phong cách Ghibli trở nên dễ dàng và phổ biến hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, vấn đề bản quyền và sự sáng tạo trong ngành công nghiệp giải trí vẫn sẽ là một chủ đề nóng bỏng trong thời gian tới.

Chính phủ Nhật Bản đã làm rõ về quyền sử dụng phong cách Ghibli và giới hạn trong việc sao chép tác phẩm gốc, đồng thời khẳng định rằng AI có thể giúp sáng tạo, nhưng cần phải tôn trọng sự sáng tạo và bảo vệ quyền lợi bản quyền. Người dùng cần lưu ý khi thương mại hóa sản phẩm sáng tạo của mình để tránh những vấn đề pháp lý không mong muốn.

Việc tạo ra các sản phẩm "lấy cảm hứng" từ Ghibli có thể không bị coi là vi phạm bản quyền nếu không sao chép trực tiếp. Tuy nhiên, trong thế giới sáng tạo, ranh giới giữa cảm hứng và sao chép vẫn rất mỏng manh, và các quy định pháp lý sẽ tiếp tục phát triển để bảo vệ quyền lợi cho các nghệ sĩ và thương hiệu.