Trung Quốc đẩy nhanh kế hoạch loại bỏ Windows khỏi cơ quan nhà nước

Trung Quốc được cho là đang đẩy nhanh quá trình loại bỏ Windows khỏi một số hệ thống thuộc các cơ quan nhà nước, trong đó có phiên bản Windows 10 được Microsoft phát triển riêng cho chính phủ nước này. Động thái mới được cho là xuất phát từ những lo ngại về an ninh dữ liệu và tiếp tục phản ánh chiến lược giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài của Bắc Kinh.

Theo Bloomberg, Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc gần đây đã yêu cầu một số tổ chức liên kết với nhà nước gỡ bỏ phiên bản Windows 10 tùy chỉnh sớm hơn kế hoạch ban đầu.

Phiên bản này vốn được thiết kế riêng cho môi trường chính phủ Trung Quốc và do C&M Information Technologies (CMIT) phát triển. Công ty từng dự kiến tiếp tục hỗ trợ hệ điều hành này cho đến tháng 2/2027, nhưng kế hoạch hiện đã được đẩy nhanh.

Trung Quốc bất ngờ yêu cầu gỡ Windows 10

Những người am hiểu vấn đề cho biết quyết định đẩy nhanh thời hạn được đưa ra trong bối cảnh lo ngại về an ninh dữ liệu. Tuy nhiên, các quan chức Trung Quốc được cho là chưa xác định bất kỳ lỗ hổng bảo mật cụ thể nào liên quan đến phiên bản Windows này.

Microsoft cũng cho biết hãng không biết về bất kỳ sự cố bảo mật nào liên quan đến sản phẩm. Công ty khẳng định hệ điều hành vẫn đang nhận được các bản cập nhật bảo mật thường xuyên.

Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện Trung Quốc và CMIT hiện chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin trên.

Đáng chú ý, lịch trình mới xuất hiện chỉ vài tuần trước cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong bối cảnh hai nước tiếp tục cạnh tranh gay gắt về công nghệ và an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, nguồn tin cho biết chưa có dấu hiệu cho thấy quyết định loại bỏ Windows lần này có liên quan trực tiếp đến cuộc gặp.

Microsoft từng hợp tác với Trung Quốc để phát triển Windows riêng

Windows 10 China Government Edition là kết quả của một thỏa thuận hợp tác khá đặc biệt giữa Microsoft và Trung Quốc.

CMIT được thành lập vào năm 2016, dưới hình thức liên doanh giữa Microsoft và Tập đoàn Công nghệ Điện tử Trung Quốc (CETC), một doanh nghiệp nhà nước.

Một năm sau, Microsoft giới thiệu Windows 10 China Government Edition, phiên bản Windows 10 Enterprise được tùy biến dành riêng cho các cơ quan chính phủ Trung Quốc.

Hệ điều hành này được Microsoft loại bỏ một số tính năng không cần thiết đối với cơ quan nhà nước, trong đó có OneDrive. Chính phủ Trung Quốc cũng được trao quyền kiểm soát lớn hơn đối với dữ liệu đo từ xa và quá trình cập nhật hệ thống.

Phiên bản này đồng thời hỗ trợ các thuật toán mã hóa riêng của Trung Quốc, nhằm đáp ứng những yêu cầu đặc thù về bảo mật và quản lý dữ liệu.

Một số khách hàng thử nghiệm ban đầu bao gồm Tổng cục Hải quan Trung Quốc, thành phố Thượng Hải và Westone, một doanh nghiệp công nghệ thông tin thuộc nhà nước.

Trung Quốc đẩy nhanh kế hoạch loại bỏ Windows khỏi cơ quan nhà nước 2

Windows tùy chỉnh vẫn không đạt mức phổ biến như kỳ vọng

Dù được phát triển riêng cho thị trường Trung Quốc, Windows 10 China Government Edition cuối cùng không đạt được mức độ phổ biến như Microsoft kỳ vọng.

Reuters gần đây đã phân tích sáu hướng dẫn mua sắm máy tính của chính phủ Trung Quốc được công bố trong giai đoạn từ tháng 12/2023 đến tháng 5/2026.

Kết quả cho thấy năm trong số sáu tài liệu không khuyến nghị sử dụng sản phẩm của Microsoft. Tài liệu còn lại có đề cập Windows 10 China Government Edition nhưng đi kèm thêm các yêu cầu quản lý mà Microsoft phải đáp ứng.

Điều này cho thấy ngay cả phiên bản Windows được thiết kế riêng cho chính phủ Trung Quốc cũng đang gặp khó khăn trong việc duy trì vị trí tại thị trường này.

Bắc Kinh muốn thay thế công nghệ nước ngoài

Việc loại bỏ Windows là một phần trong chiến lược rộng hơn của Trung Quốc nhằm giảm sự phụ thuộc vào phần cứng và phần mềm nước ngoài.

Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh đã thúc đẩy các cơ quan nhà nước sử dụng những sản phẩm được xem là "an toàn và đáng tin cậy" do doanh nghiệp trong nước phát triển.

Các quy định mua sắm được ban hành từ năm 2023 đã đặt ra yêu cầu cao hơn đối với bộ xử lý và hệ điều hành sử dụng trong hệ thống chính phủ.

Danh sách CPU được phê duyệt chủ yếu bao gồm các sản phẩm do Trung Quốc phát triển, trong khi những nền tảng phổ biến của Intel, AMD và Microsoft dần bị hạn chế.

Ở mảng hệ điều hành, Trung Quốc đang thúc đẩy các nền tảng như Kylin và Tongxin, phần lớn được xây dựng dựa trên Linux. Bên cạnh đó, dự án mã nguồn mở openKylin cũng nhận được sự hỗ trợ nhằm xây dựng một hệ sinh thái phần mềm trong nước có thể thay thế Windows và macOS.

Microsoft ngày càng thu hẹp hiện diện tại Trung Quốc

Những thay đổi trên đang tạo thêm áp lực cho hoạt động của Microsoft tại Trung Quốc.

Theo các báo cáo gần đây, ít nhất 15 văn phòng chi nhánh và liên doanh của Microsoft tại Trung Quốc đã đóng cửa trong vòng 5 năm qua.

Dù vậy, Microsoft vẫn duy trì hoạt động tại thị trường này, đặc biệt trong lĩnh vực điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo, cung cấp dịch vụ cho các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động trên thị trường quốc tế.

Việc Trung Quốc tiếp tục thúc đẩy hệ sinh thái công nghệ nội địa đồng nghĩa với việc vai trò của Windows trong khu vực nhà nước có thể tiếp tục suy giảm. Đối với Microsoft, đây là một thay đổi đáng chú ý khi ngay cả phiên bản Windows được xây dựng riêng để đáp ứng các yêu cầu của Bắc Kinh cũng đang đứng trước nguy cơ bị loại bỏ sớm.