Nghệ thuật kể chuyện và ẩn dụ ngôn ngữ trong Arrival

“Arrival” dựa trên truyện ngắn “Story of Your Life” của Ted Chiang. Phim có sự tham gia của 3 ngôi sao nổi tiếng Amy Adams, Jeremy Renner và Forest Whitaker. Đạo diễn của phim là Denis Villeneuve - nhà làm phim 49 tuổi từng gây ấn tượng với 2 phim liên tiếp “Prisoners”, “Sicario”. Khi công chiếu tại Bắc Mỹ, Arrival được các nhà phê bình đồng loạt khen ngợi và nhận 2 đề cử Quả cầu vàng.

Hành trình giải đáp ngôn ngữ

Câu chuyện bắt đầu khi 12 phi thuyền của người ngoài hành tinh đáp xuống Trái Đất khiến các chính phủ lo lắng. Nhà ngôn ngữ học Louise Banks (Amy Adams) được quân đội Mỹ mời đến phiên dịch ngôn ngữ của người hành tinh. Cùng với nhà vật lý Ian Donnelly (Jeremy Renner), Banks giải mã được câu nói của họ nghĩa là: “Tặng vũ khí”.

Ở một nơi khác, thông điệp này được dịch ra thành câu nói đe dọa: “Hãy sử dụng vũ khí”. Lo sợ, nhiều quốc gia chuẩn bị phát động một cuộc chiến tranh tổng lực. Tuy nhiên, Louise tin rằng mọi người vẫn chưa thật sự hiểu thấu điều mà người ngoài hành tinh muốn truyền tải. Vận mệnh của nhân loại giờ đây phụ thuộc vào những khám phá của cô.

2 chuyên gia sát cánh tìm lời giải mã.

Thuộc thể loại khoa học viễn tưởng nhưng Arrival không có những pha chiến đấu ngoạn mục. Bộ phim đề cập về những vấn đề cá nhân của con người trong một thế giới dần đánh mất sự giao tiếp nguyên thủy, chỉ lấy vũ khí làm điểm mạnh. Ý tưởng chủ đạo của phim xoay quanh ngôn ngữ - thể hiện qua quá trình cố gắng giao tiếp giữa nhân vật chính và người ngoài hành tinh. 

Những ẩn dụ về ngôn ngữ được đan cài khéo léo để dẫn dắt chủ đề chính. Đó là cách chiết giải từ “chiến tranh” trong tiếng Phạn hay câu chuyện về thực dân hiểu lầm tên gọi loài kangaroo. Ngôn ngữ là thứ vũ khí đầu tiên được sử dụng trong cuộc chiến, thậm chí còn ảnh hưởng đến cả cách mà một dân tộc suy nghĩ. Khi Louise thấu hiểu được hệ thống ngôn ngữ tượng hình siêu việt mới từ những người ngoài hành tinh, toàn bộ thế giới quan của cô thay đổi.

Ngôn ngữ của người ngoài hành tinh là vòng lặp, thể hiện tính chu kỳ của thời gian.

Denis Villeneuve duy trì mạch phim chậm rãi với tông màu ảm đạm gợi nhớ đến dòng phim khoa học viễn tưởng thập niên 80. Trên nền tảng chung đó, nhà làm phim 49 tuổi phô diễn nhiều cảnh quay mãn nhãn như khi người hành tinh lần đầu xuất hiện hay cảnh nhân vật chính bồng bềnh trong khoang thuyền. Trích đoạn kỳ ảo này đưa khán giả vào một cõi siêu thực, kỳ ảo.

Một cảnh quay mãn nhãn của phim.

Ẩn số về vòng lặp thời gian

Mạch phim lôi cuốn dẫn dắt người xem từng bước tìm hiểu bí ẩn đằng sau những ký tự của người ngoài hành tinh. Nhà biên kịch Eric Heisserer đan xen tương lai - hiện tại khiến khán giả nhiều lần bất ngờ. Đến lúc này Arrival đưa ra những câu hỏi đầy tính triết lý: nếu mọi việc là tiền định, liệu quyết định của con người trong hiện tại có ý nghĩa gì?

Toàn bộ câu chuyện diễn ra quanh góc nhìn của nhân vật chính do Amy Adams thủ vai. Minh tinh 42 tuổi diễn đạt trọn vẹn nhiều cung bậc cảm xúc của Louise: u buồn trước biến cố, hồi hộp khi chạm trán người hành tinh. 2016 là một năm vô cùng thành công của Amy Adams khi có đến 2 tác phẩm được đánh giá cao. Với Arrival cô vừa nhận một đề cử Quả cầu vàng và được đánh giá cao trên đường đua Oscar sắp tới.

Amy Adams nổi bật trong phim.

Sự xuất sắc của Amy Adams thậm chí có phần làm lu mờ bạn diễn Jeremy Renner. “Chàng Hawkeye” của Marvel thủ vai một nhà vật lý có cách tiếp cận vấn đề cứng nhắc. Nhân vật này vẫn giữ vai trò quan trọng trong câu chuyện, nhưng không đòi hỏi quá nhiều về mặt diễn xuất từ tài tử hai lần nhận đề cử Oscar.

“Arrival” gây ấn tượng vì phá vỡ được lối mòn của dòng phim khoa học viễn tưởng trong năm nay. Tác phẩm trình bày những ý tưởng tham vọng, đồng thời đưa ra phần lời giải hợp lý và giàu chất trí tuệ. Với cá nhân Denis Villeneuve, đạo diễn người Canada đã có được thành công lớn khi kết hợp được chất liệu giả tưởng vào phong cách ly kỳ - kịch tính quen thuộc của ông. Phim được đánh giá 94% trên chuyên trang Rotten Tomatoes, đồng thời nhận điểm số đến 81 trên Metacritic. Phim công chiếu tại Việt Nam từ 6/1.