Trong một cuộc đối thoại thẳng thắn vừa đăng tải trên Forbes Japan, hai "cây đa cây đề" của làng điện ảnh Nhật Bản – Hideaki Anno (đạo diễn Evangelion) và Takashi Yamazaki (người đứng sau thành công của Godzilla Minus One) – đã cùng nhau mổ xẻ một vấn đề nhức nhối: Anime nên giữ "chất" riêng hay thay đổi để làm hài lòng cả thế giới?
Giữa làn sóng "phương Tây hóa" để chiều lòng thị trường toàn cầu, đạo diễn Hideaki Anno và Takashi Yamazaki đã dội một gáo nước lạnh vào tư duy làm phim công nghiệp khi khẳng định: Bản sắc Nhật Bản mới là vũ khí tối thượng.
Đừng cố "chiều chuộng" thế giới, hãy cứ là chính mình
Câu trả lời của cả hai đạo diễn đều nhất quán một cách đáng kinh ngạc: Không cần thiết. Với Hideaki Anno, kim chỉ nam duy nhất trong sáng tác là khán giả nội địa. Ông quan niệm rằng một tác phẩm trước hết phải được đón nhận tại quê nhà Nhật Bản. "Nếu sau đó nó may mắn được khán giả quốc tế yêu thích, tôi coi đó là một phần thưởng thêm, không phải là mục tiêu ngay từ đầu," Anno chia sẻ.
![Cha đẻ Evangelion: Khán giả quốc tế nên tự thích nghi với cách kể chuyện của người Nhật]()
Đồng quan điểm, đạo diễn Yamazaki cho rằng sức mạnh của điện ảnh Nhật nằm ở sự "khác biệt". Trong khi Hollywood đã quá thành công với những công thức giải trí toàn cầu, thì lợi thế cạnh tranh của Nhật Bản chính là những câu chuyện "thuần Nhật" – thứ mà khán giả phương Tây tìm đến khi họ đã quá chán những sản phẩm rập khuôn.
Phát ngôn gây bão: "Tôi xin lỗi, nhưng khán giả nên tự thích nghi"
Điểm nhấn gây chú ý nhất trong buổi thảo luận chính là lời khẳng định đầy bản lĩnh của Hideaki Anno. Ông thừa nhận rằng dù âm nhạc và hình ảnh có thể xóa nhòa ranh giới ngôn ngữ, nhưng cốt lõi của Anime vẫn được xây dựng trên cảm xúc và tư duy rất riêng của người Nhật.
"Tôi xin lỗi, nhưng tôi mong khán giả sẽ tự thích nghi với nó." – Đạo diễn Anno Hideaki thẳng thắn.
Thay vì uốn nắn tác phẩm theo thị hiếu nước ngoài, ông tin rằng giá trị thực sự của nghệ thuật nằm ở việc buộc người xem phải tự điều chỉnh góc nhìn để thấu hiểu một nền văn hóa khác. Chính sự "không thỏa hiệp" này đã tạo nên sức hút bền bỉ của Anime suốt nhiều thập kỷ qua.
![Cha đẻ Evangelion: Khán giả quốc tế nên tự thích nghi với cách kể chuyện của người Nhật 2]()
Nỗi lo về sự "mất danh tính" trên các nền tảng Streaming
Bên cạnh câu chuyện bản sắc, hai vị đạo diễn và nhà sản xuất kỳ cựu Taro Maki cũng bày tỏ sự quan ngại về sự thống trị của các nền tảng xem phim trực tuyến (streaming).
Họ cho rằng, khi các tác phẩm bị ném vào một "thư viện khổng lồ" như Netflix hay Crunchyroll, chúng dễ dàng trở thành những cái tên vô danh, những con số lọt thỏm giữa kho tàng phim ảnh vô tận. Việc khán giả có thể xem bất cứ lúc nào, ở bất cứ đâu vô tình làm mất đi tính "trải nghiệm cộng đồng" – thứ từng tạo nên những hiện tượng xã hội bùng nổ như cách Evangelion đã từng làm được trong quá khứ.
![Cha đẻ Evangelion: Khán giả quốc tế nên tự thích nghi với cách kể chuyện của người Nhật 3]()
Gáo nước lạnh cho các "ông lớn" ngành công nghiệp
Tuyên bố của Anno và Yamazaki dường như đi ngược lại hoàn toàn với chiến lược của các tập đoàn như Kadokawa. Trong khi các đơn vị này đang ráo riết đầu tư vào những dự án có hơi hướng phương Tây (như Solo Leveling) để bành trướng tầm ảnh hưởng, thì những người làm nghề cốt cán lại muốn "đóng cửa cài then" để giữ vững cái hồn của dân tộc.
Cuộc đối đầu giữa "Thương mại hóa toàn cầu" và "Bảo tồn bản sắc nội địa" vẫn đang diễn ra gay gắt. Nhưng với Anno và Yamazaki, câu trả lời đã rõ: Anime chỉ thực sự rực rỡ khi nó giữ được sự khó hiểu, tinh tế và bản sắc rất riêng của xứ sở Phù Tang.
Bạn đứng về phe nào? Một Anime dễ xem, gần gũi với phương Tây hay một tác phẩm đậm chất Nhật khiến chúng ta phải "vắt óc" suy nghĩ? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn với chúng tôi nhé!