PlayStation Blackout không tạo được tác động, tương lai game vật lý ngày càng mong manh

Cuộc tẩy chay PlayStation không để lại dấu ấn rõ rệt

Sony hồi tháng 7 công bố sẽ dừng sản xuất đĩa vật lý cho các game PlayStation mới từ tháng 1/2028. Sau thời điểm này, những trò chơi mới sẽ được phát hành dưới dạng kỹ thuật số thông qua PlayStation Store và các nhà bán lẻ. Những tựa game đã phát hành hoặc dự kiến ra mắt trước mốc này vẫn không bị ảnh hưởng.

Quyết định nhanh chóng vấp phải phản ứng từ một bộ phận game thủ, đặc biệt là những người vẫn muốn mua, sưu tầm và sở hữu game dưới dạng vật lý. Một nhóm người dùng sau đó tổ chức chiến dịch có tên PlayStation Blackout, kêu gọi game thủ tạm ngừng sử dụng PlayStation trong khoảng thời gian từ ngày 23 đến 30/8.

Mục tiêu của chiến dịch là tạo ra một tín hiệu đủ lớn để Sony phải cân nhắc lại kế hoạch chuyển hoàn toàn sang phân phối kỹ thuật số.

Tuy nhiên, theo Mat Piscatella, Giám đốc cấp cao kiêm cố vấn ngành công nghiệp game tại Circana, dữ liệu theo dõi của công ty không ghi nhận bất kỳ thay đổi đáng kể nào về lượng người chơi hoặc mức độ tương tác trong thời gian diễn ra chiến dịch.

Điều này không đồng nghĩa mọi game thủ đều ủng hộ quyết định của Sony. Nó chỉ cho thấy chiến dịch không tạo ra tác động đủ lớn để thể hiện rõ trong dữ liệu hoạt động tại thị trường Mỹ.

Game thủ phản đối, nhưng phần lớn vẫn mua game kỹ thuật số

Một trong những lý do khiến cuộc tẩy chay khó tạo ra ảnh hưởng đáng kể nằm ở chính thói quen mua game của người dùng PlayStation.

Theo số liệu tài chính của Sony, trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2026, game kỹ thuật số chiếm khoảng 78% tổng số bản game đầy đủ được mua. Con số này đã tăng so với 76% của năm tài chính 2024.

Ở một góc độ khác, Circana cho biết chỉ có bảy game PlayStation bán được hơn 100.000 bản vật lý tại Mỹ trong nửa đầu năm 2026. Trong khi đó, thị trường game vật lý nói chung đã giảm rất mạnh so với giai đoạn đỉnh cao.

Theo dữ liệu Circana, doanh số game vật lý tại Mỹ từng đạt khoảng 297 triệu bản trong 12 tháng tính đến giữa năm 2009. Trong 12 tháng gần nhất được thống kê, con số này chỉ còn khoảng 37 triệu bản.

Những dữ liệu này phần nào giải thích tại sao Sony tin rằng việc chuyển sang kỹ thuật số là hướng đi phù hợp với thị trường hiện tại. Tuy nhiên, chúng cũng không thể hiện đầy đủ giá trị của nhóm người chơi vẫn coi game vật lý là một phần quan trọng của quyền sở hữu và khả năng lưu trữ lâu dài.

Game vật lý chưa biến mất ngay lập tức

Dù Sony đã đặt mốc tháng 1/2028, điều này không có nghĩa đĩa game PlayStation sẽ biến mất ngay khỏi thị trường.

Các tựa game được phát hành trước thời điểm này vẫn có thể tiếp tục tồn tại dưới dạng đĩa. Sony cũng mới đây làm rõ rằng nhà máy sản xuất đĩa tại Thalgau, Áo sẽ không giảm sản lượng tới 90% như một số báo cáo trước đó. Công ty cho biết mức giảm trong năm 2028 dự kiến chỉ khoảng 10%, đồng thời các nhà phát hành vẫn có thể đặt thêm những tựa game đã được phát hành trên đĩa.

Nói cách khác, kế hoạch của Sony chủ yếu nhắm vào các game mới, thay vì lập tức xóa bỏ toàn bộ thị trường đĩa hiện có.

Tuy nhiên, hướng đi này vẫn đặt ra câu hỏi lớn về quyền sở hữu game. Khi chuyển sang kỹ thuật số, người chơi không còn có một bản sao vật lý để lưu giữ, bán lại hoặc cho người khác mượn. Vấn đề càng trở nên đáng chú ý trong bối cảnh Sony đang phải đối mặt với tranh luận pháp lý liên quan đến cách hãng mô tả quyền sở hữu đối với game kỹ thuật số.

Liệu đĩa game có thực sự “chết”?

Nếu xét riêng trên PlayStation, câu trả lời hiện tại có lẽ là chưa, nhưng hướng đi của Sony đã khá rõ ràng.

Phản ứng từ cộng đồng cho thấy vẫn tồn tại một nhóm game thủ muốn duy trì game vật lý, nhưng dữ liệu thị trường lại cho thấy nhóm này ngày càng nhỏ so với lượng người mua kỹ thuật số. Cuộc PlayStation Blackout cũng chưa tạo ra được thay đổi đủ lớn để gây áp lực rõ rệt lên Sony.

Đây cũng không phải xu hướng chỉ xuất hiện ở PlayStation. Xbox đang thử nghiệm khả năng chuyển các game đã mua từ đĩa sang giấy phép kỹ thuật số, trong khi Nintendo vẫn duy trì các bản phát hành vật lý cho một số trò chơi.

Với Sony, quyết định năm 2028 vì thế có thể được xem là một bước chuyển quan trọng hơn là dấu chấm hết ngay lập tức cho đĩa game. Thị trường vật lý vẫn còn tồn tại trong vài năm tới, nhưng nếu tỷ lệ mua kỹ thuật số tiếp tục tăng, việc duy trì đĩa cho các tựa game mới sẽ ngày càng khó trở thành ưu tiên của các nhà sản xuất console.