California muốn tích hợp AI chặn in súng trên máy in 3D, dự luật mới gây tranh cãi về quyền riêng tư

Các nhà lập pháp tại California vừa thông qua một dự luật gây nhiều tranh cãi nhằm kiểm soát tình trạng sản xuất súng bằng công nghệ in 3D. Nếu được Thượng viện phê duyệt và chính thức trở thành luật, các máy in 3D bán ra tại bang này trong tương lai sẽ phải tích hợp hệ thống phát hiện và ngăn chặn việc in các bộ phận vũ khí.

California thông qua dự luật yêu cầu máy in 3D phải chặn file thiết kế súng

Dự luật số 2047, còn được gọi là "California Preventing 3D Printed Ghost Guns Act", đã được Hạ viện California thông qua với tỷ lệ 58 phiếu thuận và 19 phiếu chống. Văn bản hiện đang được chuyển lên Thượng viện bang để tiếp tục xem xét.

Theo nội dung dự luật, các máy in 3D tiêu dùng được bán tại California sẽ bắt buộc phải tích hợp công nghệ phát hiện vũ khí nhằm phân tích các tệp thiết kế trước khi quá trình in bắt đầu.

Hệ thống này sẽ có khả năng kiểm tra các định dạng phổ biến như:

• STL
• CAD
• Các mã hình học 3D khác

Nếu phần mềm xác định tệp có khả năng tạo ra súng, bộ phận súng hoặc các thiết bị chuyển đổi bị cấm, máy in sẽ từ chối thực hiện lệnh in.

Tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ được công bố vào năm 2028

Theo lộ trình được đề xuất, Bộ Tư pháp California hoặc cơ quan quản lý được chỉ định sẽ phải ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật cho hệ thống nhận diện trước ngày 1/1/2028.

Các nhà sản xuất máy in 3D sau đó phải tự chứng nhận sản phẩm đáp ứng yêu cầu trước ngày 1/7/2028.

Bang California cũng sẽ công bố danh sách công khai các mẫu máy:

• Đạt chuẩn
• Không đạt chuẩn

Việc bán các máy in không tuân thủ sẽ chính thức bị cấm từ ngày 1/3/2029.

Các doanh nghiệp vi phạm có thể phải đối mặt với mức phạt dân sự lên tới 25.000 USD cho mỗi trường hợp.

Ngoài ra, hành vi cố tình vô hiệu hóa, gỡ bỏ hoặc vượt qua hệ thống chặn nhằm sản xuất vũ khí cũng có thể bị xem là hành vi vi phạm pháp luật.

Lo ngại về "phần mềm kiểm duyệt" và quyền riêng tư

Những người ủng hộ dự luật cho rằng đây là biện pháp cần thiết để ngăn chặn sự gia tăng của các loại "ghost gun" – súng tự chế không có số seri và rất khó truy vết.

Theo tổ chức Everytown for Gun Safety, số lượng súng in 3D bị thu giữ trong các vụ án hình sự tại 20 thành phố lớn của Mỹ đã tăng gần 1.000% trong vòng 5 năm qua.

Tuy nhiên, dự luật cũng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng công nghệ và các tổ chức bảo vệ quyền số.

Electronic Frontier Foundation (EFF) cho rằng quy định mới có thể biến máy in 3D thành các thiết bị bị kiểm soát bởi phần mềm độc quyền, hạn chế quyền sử dụng của người dùng và ảnh hưởng đến các nền tảng firmware mã nguồn mở phổ biến như Marlin hay Klipper.

Một số chuyên gia cũng cảnh báo rằng việc phân tích tệp thiết kế có thể yêu cầu kết nối đám mây hoặc hệ thống kiểm tra từ xa, làm dấy lên các lo ngại về quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu người dùng.

Thách thức lớn nhất là nhận diện chính xác

Giới sản xuất máy in 3D cho rằng việc nhận diện các bộ phận súng không đơn giản như nhiều người nghĩ.

Nhiều chi tiết cơ khí thông thường có hình dạng tương tự các linh kiện vũ khí, khiến hệ thống dễ gặp tình trạng nhận diện sai. Điều này có thể dẫn tới việc chặn nhầm các mô hình hoàn toàn hợp pháp phục vụ mục đích học tập, nghiên cứu hoặc sản xuất công nghiệp.

Trong khi California chọn cách kiểm soát ngay từ thiết bị đầu cuối, một số bang khác lại áp dụng hướng tiếp cận khác.

Tại Colorado, luật mới tập trung vào hành vi sản xuất hoặc phân phối vũ khí in 3D trái phép thay vì kiểm soát trực tiếp máy in hoặc các tệp thiết kế.

Cuộc tranh luận mới của ngành in 3D

Nếu dự luật được thông qua, California sẽ trở thành một trong những khu vực đầu tiên trên thế giới yêu cầu máy in 3D tích hợp công nghệ phát hiện và ngăn chặn vũ khí ngay từ cấp độ phần mềm.